Etxebizitza eskubide bat al da? Hor dago koska!
Gizarteko agiri eta kontratu nagusien arabera, etxebizitza berezko eskubide unibertsala da; hala diote, behintzat, Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalak, Estatuetako Konstituzioek, Estatutuek eta abarrek. Horien guztien arabera, pertsona orok du etxebizitza duin batean bizitzeko eskubidea. Esparru teorikoan, beraz, badirudi etxebizitza eskubide bat dela, herritar guztiei bermatu behar zaien eskubidea, gainera; aitzitik, baieztapen hori gauzatzeko eta zehazteko orduan, gauzak okertzen hasten dira. Izan ere, legediek ez dute argitzen administrazioek nola jokatu behar duten herritar guztiei eskubide hori bermatzeko. Halaber, dokumentu batean ere ez da argi adierazten herritarrok eskubide hori aldarrika dezakegula, guztiok etxebizitza duina eskuratzeko aukera izan dezagun.
Etxebizitza benetan eskubidetzat hartuko balitz –osasuna edo hezkuntza bezala–, herritar guzti-guztiei bermatuko litzaieke etxebizitza duin bat eskuratzeko aukera, eta ez genuke denborarik galduko bigarren mailako eztabaidetan. Imajina ditzagun honako bi egoera hauek:
Demagun bihar gaixotu egiten garela eta ospitalera goazela. Bertara heltzean, dagokigun ohea beste norbaitek erosi duela esaten digute eta, orain erabiltzen ari ez bada ere, beretzat bakarrik nahi duela, inoiz gaixo jartzen bada ere. Demagun, bestalde, seme edo alaba bat eskolara eramaten dugula eta bertako zuzendariak haurra bertan ezin dugula utzi esaten digula; izan ere, norbaitek gela guztia erosi omen du bere seme edo alabarentzat eta berak aukeratzen dituen ikaskideentzat. Beraz, gelako mahai batzuk libre egon arren, gure haurrak ezin du eskolan geratu. Saia gaitezen egoera horietan sartzen eta gure erantzuna zein izango zen imajinatzen…
Zalantzarik gabe, egoera horiek onartezinak eta sutan jartzeko modukoak dira. Izan ere, gure gizarteko pertsona guztiei bermatzen zaizkie osasun- eta hezkuntza-zerbitzuak. Beraz, galdera erraza eta agerikoa da: etxebizitza oinarrizko eskubide unibertsala bada –guztiok gaude ados horrekin, antza–, ez al litzateke inolako baldintzarik eta aitzakiarik gabe bermatu behar? Hala ere, argi dago gaur egun eskubide hori ez dagoela bermatuta, agian eskubide hori urratzen ari garelako, edo agian gizartean ez delako benetako eta oinarrizko eskubide unibertsaltzat hartzen.
textua:IBAN NARBAIZA
argazkia:HIBAI83
